Budując swój pierwszy zestaw do wspinaczki tradowej, warto najpierw przypomnieć sobie rodzaje sprzętu i jego zastosowanie. Pomoże to uporządkować wiedzę z kursu wspinaczki skalnej albo kursu wspinaczki na własnej asekuracji i lepiej dobrać sprzęt do rejonu, w którym się wspinasz.
Polecam też fachową literaturę, np. książkę mojego kolegi Dariusza Porady „Wspinaczka na własnej asekuracji w teorii i praktyce”. Najwięcej nauczysz się jednak w skałach, pod okiem instruktora.
W skrócie – mój zestaw na start:
- zestaw kości (stoperów),
- friendy w rozmiarach od 0,5 do 3, później 0,3–0,4,
- 4 pętle 120 cm, 3 pętle 60 cm i 2 repsznury 5,5 mm,
- 6 karabinków z zamkiem drucianym, klucz do kości i szpejarka.
Kości (stopery)
Kości (stopery) to podstawowy element zestawu. Są odlane z aluminium lub innego stopu i mają kształt klina, przez który przechodzi cięgło. Osadzamy je w szczelinach, które się zwężają – kość klinuje się w przewężeniu.
Na rynku jest wiele rodzajów kości, od symetrycznych po offsetowe. Wybieraj te, których rozmiary są oznaczone kolorami – łatwiej wtedy dobrać rozmiar do szczeliny. Dobrze jest też podzielić kości na dwa pęczki: małe i duże. To przyspiesza wybór właściwej kości w czasie wspinaczki.
Heksy
Heksy mają kształt sześciokąta i działają na zasadzie mimośrodu. Dobrze trzymają w szczelinach równoległych i zbliżonych do równoległych, w każdym rodzaju skały, także zimą w oblodzonych szczelinach.
To tańsza alternatywa dla friendów. Ze względu na wielkość, wagę i czas osadzania zostały jednak w dużej mierze wyparte przez friendy. Dziś używam ich głównie na Jurze i zimą. Dobrze sprawdzają się też w granicie, choć sam wolę friendy i kości.
Friendy (kości mechaniczne)
Friendy, czyli kości mechaniczne, powstały w latach 60. ubiegłego wieku i od tego czasu mocno ewoluowały. Mają dwie pary krzywek w kształcie koła lub ćwierćokręgu, osadzonych na jednej lub dwóch osiach przytwierdzonych do trzpienia z taśmą. Osadzamy je w szczelinach równoległych lub zbliżonych do równoległych. To nieoceniony partner w czasie wspinaczki.
Podział friendów ze względu na wielkość:
- mikro: od 001 do 0,2,
- małe: od 0,3 do 0,5,
- średnie: od 0,75 do 2,
- duże: od 3 do 4,
- bardzo duże: od 5 wzwyż.
Co wybrać na początek? Wybrałbym friendy, których krzywki są osadzone na dwóch osiach – są stabilniejsze, mniej się przemieszczają w szczelinie i łatwiej je osadzić. Warto też, żeby miały oznaczenie kolorami i możliwość przedłużenia taśmy.
Na początek kup rozmiary od 0,5 do 3. Potem rozbudowuj zestaw o mniejsze rozmiary: 0,4 i 0,3. Dopiero później pomyśl o większych, takich jak 4 i 5.
Uszkodzone cięgło nie oznacza od razu zakupu nowego frienda – zajmuję się też naprawą friendów i wymianą cięgieł.
Pętle i repsznury
Pętle i repsznury przydają się na każdym etapie wspinaczki i w sytuacjach awaryjnych: jako element stanowiska, przedłużenie przelotu, punkt asekuracyjny lub łącznik. Warto mieć ich kilka, w różnych długościach. Dobrym rozwiązaniem są dwa rozmiary pętli: 60 cm i 120 cm – wygodnie się je nosi i nie spadają z ramienia.
Taśmy produkuje się z poliamidu albo z dyneemy:
- Pętle z poliamidu są wytrzymałe i odporne na temperaturę, ale cięższe i bardziej obszerne. Świetnie sprawdzają się jako element stanowiska, punkt asekuracyjny i lonża do zjazdów.
- Pętle z dyneemy są bardzo wytrzymałe przy dwa razy mniejszej szerokości niż poliamid, lekkie i mało zajmują. Ich wadą jest niska odporność na wysoką temperaturę powstającą przy tarciu. Najczęściej używamy ich do budowy stanowisk, jako ekspres górski albo punkt stanowiskowy.
Repsznury to linki pomocnicze o średnicy od 5 do 7 mm, poliamidowe lub aramidowe. Służą do wiązania węzłów zaciskowych, takich jak prusik, bloker czy bloker francuski. Grubsze repsznury wykorzystujemy do budowy stanowisk z kilku punktów, np. typu pająk lub quad.
Ile pętli i repsznurów zabrać?
Wszystko zależy od miejsca, w którym będziesz się wspinać. Na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej zabrałbym więcej pętli i repsznurów, bo jest tam więcej naturalnych punktów asekuracyjnych, takich jak ucha i oczka skalne.
Standardowy zestaw:
- 4 pętle 120 cm,
- 3 pętle 60 cm,
- 2 repsznury o średnicy 5,5 mm i długości 130–150 cm.
Karabinki i klucz do kości
Do zestawu dołóż kilka luźnych karabinków z zamkiem drucianym. Przydają się do budowy stanowisk, przedłużania przelotów i wycofu z drogi.
Klucz do kości (potocznie „jebadełko”) służy do wyciągania kości i zaklinowanych friendów ze szczelin, a także do czyszczenia rys z ziemi i przewlekania repsznurów i pętli przez ucha skalne. Warto kupić model z wyciętym otworem na klucz 17 mm do dokręcania spitów.
Mój zestaw do tradu – podsumowanie
Mój standardowy zestaw do wspinaczki tradowej wyglądałby tak:
- zestaw kości DMM Wallnuts,
- friendy DMM Dragon lub BD Camalot w rozmiarach od 0,3 do 3,
- zestaw heksów (na Jurę),
- 4 pętle 120 cm, 3 pętle 60 cm, 2 repsznury 5,5 mm o długości 130–150 cm (na Jurę dodatkowe pętle i repsznury aramidowe),
- 6 karabinków z zamkiem drucianym,
- klucz do kości,
- szpejarka naramienna,
- ekspresy – ich liczbę dobieram do długości drogi.
Przed wspinaczką zbierz jak najwięcej informacji o drodze: jej przebiegu, możliwościach asekuracji i potrzebnym sprzęcie. To klucz do wyboru sprzętu i taktyki, a często decyduje o tym, czy przejdziesz drogę.
Szkoła Wspinaczki Krzysztof Zabłotny
Chcesz nauczyć się osadzać friendy i kości w praktyce?
Na kursie wspinaczki na własnej asekuracji w Sokolikach uczysz się osadzać przeloty, budować stanowiska i prowadzić drogi wielowyciągowe. Grupy 2–4 osoby, Instruktor PZA.